Ծնած եմ Մոնթէվիտէօ։ Առաջին տարիներուն, հաճախած եմ հանրային դպրոց, իսկ հայերէնը՝ բացառելով մանկապարտէզի երկու տարի, սորված եմ տունը։ 1973ին ծնողներս ինծի Պուէնոս Այրէս ղրկեցին՝ Խրիմեան Կրթական Հիմնարկութիւնը ուսանելու։ Գիշերօթիկ էի չորս տարի, մինչեւ որ ընտանիքս փոխադրուեցաւ Պուէնոս Այրէս եւ երկրորդական ուսումս շարունակեցի ու աւարտեցի նոյն դպրոցին մէջ։ (Երկար տարիներ լսած եմ անխուսափելի հարցումը. հայերէնը ո՞ւր սորված էք՝ Պէյրո՞ւթ, Հալէ՞պ, Կիպրո՞ս, Վենետի՞կ, Երեւա՞ն…)։ Անշուշտ, առանց ընտանիքի ու դպրոցի հիմքին, նաեւ՝ ճակատագրական հանդիպումներու, հայերէնագիտութիւնն ու հայագիտութիւնը շատ աւելի դժուարութեամբ պիտի նուաճէի։ Հայոց պատմութիւնն ու գրականութիւնը հաւասարապէս զիս հետաքրքրած են ի սկզբանէ։ Դեռ երկրորդականի վերջին տարիներէն,  ձեռնարկած եմ ինքնուսուցման։ Ասոր զուգընթաց, գրած եմ ուսումնասիրութիւններ, հրապարակագրութիւն, թղթակցութիւն, թարգմանութիւն, կատարած եմ խմբագրութիւն, աւելի ուշ՝ ուսուցչութիւն, թէ՛ հայերէն եւ թէ՛ սպաներէն (յետոյ պիտի աւելնար անգլերէնը)։ Պուէնոս Այրէսի պետական համալսարանի տնտեսագիտական ճիւղին հետեւեցայ, աւարտելով հաշուապահի մասնագիտութեամբ։ Մօտ տասնամեակ մըն ալ աշխատեցայ այդ ճիւղին մէջ։ Գոյութենական երկուութիւնը լուծուեցաւ կերպով մը 2000ին, երբ ԱՄՆ հաստատուելով, կամայ թէ ակամայ  «թոշակի անցայ» որպէս հաշուապահ։ Մտաւորական գործունէութեանս արդիւնքը 1980էն ի վեր ցրուած է մամուլին մէջ, մէկ մասը լոյս տեսած է առանձին գիրքերով (հայերէն՝ հինգ, սպաներէն՝ մէկ) կամ ընդգրկուած է տարաբնոյթ ժողովածուներու մէջ։ Գրականութիւն ալ մշակած եմ (գլխաւորաբար՝ բանաստեղծութիւն), բայց ան միայն մամուլի մէջ լոյս տեսած է։ 1990ականներուն վերջաւորութեան որոշեցի հետապնդել գիտական աստիճանի ձեռքբերումը Հայաստանի մէջ։ Սկիզբը մտադիր էի գրական թեմայով պաշտպանել (այդ տարիներուն նոր աւարտած էի Կոստան Զարեանի մասին հատորս), իսկ նոր հազարամեակին, միտքս փոխեցի եւ վճռեցի պատմական թեմային դիմել (արժանթինահայ համայնքի պատմութիւն)։ Ի վերջոյ, 2005ի աւարտին Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայի պատմութեան ինստիտուտին մէջ թեկնածուական պաշտպանեցի։ Ի սկզբանէ հայ գրականութենէն նմոյշներ թարգմանած եմ սպաներէնի։ Ցարդ հրատարակած եմ թարգմանական տասնվեց հատորներ, որոնցմէ հինգը հայ գրականութենէ թարգմանութիւններ են (բանաստեղծութիւն ու արձակ), իսկ բազմաթիւ թարգմանութիւններ կը մնան մամուլի մէջ։ Աւելի ուշ, սկսայ սպաներէն (երբեմն՝ անգլերէն ու ֆրանսերէն) գրական գործերու թարգմանութիւններ ընել հայերէնի։ Աւելի նուազ թիւ մըն է եւ աւելի պարագայական կերպով կատարուած, սակայն հաւանաբար իր տեղը ունի, մանաւանդ որ սպաներէնէ թարգմանութիւնը հազուադէպ եղած է արեւմտահայերէնով։ Անոր արդիւնքն ալ ցրուած է մամուլին մէջ։

ՓԻԵՌ ՄԵՆԱՐ՝ «ՔԻՇՈԹ»Ի ՀԵՂԻՆԱԿ

թարգմանիչ. Վարդան Մատթէոսեան

Մենար, թերեւս ակամայ, ընթերցանութեան անշարժ եւ նախնական արուեստը հարստացուցած է նոր՝ դիտաւորեալ ժամանակավրիպումի եւ սխալ վերագրումներու թեքնիքով։