Նամակ Շուշան\իկ\  Ա\Կուր\վագ\ղին\յանին

Մեկը ֆեմինիստ էր, մյուսս՝ չէ:
Մեկը թարգմանիչ էր, մյուսս՝ չէ:
Մեկն ինստիտուցիոնալ կրթություն ուներ, մյուսս՝ չէ:
«Բայց միասին «կջանայինք դարման մը գտնել մեզ հուզող հարցերուն»:

Ֆրանսական Ժամանակակից Բանաստեղծութիւն (2). Ռէմօն Քընօ

Բառախաղ, նմանաձայնական բառախաղ, կատակ, բառի զեղծում, «սխալ» ուղղագրութիւն, խօսակցական լեզուին պատկանող կտրատումներ, քերականական խախտումներ, «անպատկառութեան» բոլոր լեզուական տեսակները կը նկատուին Քընօի մօտ իմաստի արտադրութեան գործօններ:

Հիշելով գրողին. Արամ Պաչյանի «Օվկիանոս»-ում

վառում է հենց օրագրերը, իրեն հնարավորինս ամենամոտ տեքստերը, որոնք թույլ կտան իր անձից էլ սարքել խորհրդանիշ, որը սկզբում կունենա, հետո կկորցնի տարբեր իմաստներ, այնքան, մինչև չի դառնա անգույն հղում, որն արտասանողը ոչ թե կխոսա ՆՐԱ մասին, այլ «ի նկատի կունենա» ՆՐԱՆ:

Ֆրանսական Ժամանակակից Բանաստեղծութիւն (1)

բանաստեղծութիւնը ծառայելէ վերջ իրմէ անդին գտնուող այլազան նպատակներու - իմաստներու- կ՚անկախանայ, կ՚անջատուի նոյնիսկ «իմաստէն»:

Ձախողման ավանդույթը Լևոն Խեչոյանի «Մհերի դռան գիրքը» վեպը

Գրողի սիրուհու Մարոյի կերպարն ասես կերտվում է միայն նրա համար, որ վեպում էլի մեկը կլանված լինի էպոսով.

Ներքին փորձընկալումը

թարգմանիչ. Մարկ Նշանեան

«Ո՜հ, Հայր Աստուած, Դուն որ յուսահատ գիշեր մը՝ որդիդ խաչեցիր, որ այդ արիւնահեղ գի­շերուան մէջ, երբ հետզհետէ աւելի՝ հոգեվարքը կը դառնար անկարելի — պոռալու աս­տիճան — դարձար Դո՛ւն իսկ Անկարելին եւ անկարելիութիւնը զգացիր մինչեւ սոս­կում ու արհաւիրք, յուսահատութեան Աստուած, տո՛ւր ինծի այդ սիրտը, Քու սիրտդ, որ կը մարի, չափը կ՚անցնէ ու չի հանդուրժեր այլեւս որ Դուն ըլլաս»։

ԱՆՎԵՐՆԱԳԻՐ ՈՒՂԵՐՁ

թարգմանիչ. Մարկ Նշանեան

Հնարաւոր է այսօր փորձել կրօնական բնոյթ ունեցող շարժում մը, տեսակ մը «Եկեղեցի», որ գոյութիւնը պիտի միաւորէր ո՛չ միայն ուժերու բաղադրումի մը անմիջական պէտքերուն պատասխանելու նպատակով, այլ նոյն այդ գոյութիւնը ազատագրելու նպատակով։

ԻՆՔՆՈՒԹԵԱՆ ՏԱՐԲԵՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐԷՆ ՄԻՆՉԵՒ ՀԱՍԱՐԱԿԱՑ ԻՆՔՆՈՒԹԻՒՆ

Ինչպէս Երեւանի մէջ, եթէ օդը նպաստաւոր ըլլայ, Արարատը կը տեսնեն երեւանցիք, բայց զայն միայն իրենց սրտին մէջ ունին…, այնպէս ալ սփիւռքահայը Հայաստանը իբրեւ ամբողջ իրականութիւն, կորսուածը եւ ներկան, իբրեւ երկիր, ունի իր մէջ, կը կրէ, եւ թերեւս մանաւանդ մշուշոտ օրերուն կրնայ տեսնել զայն:

Կոնային աչքը

թարգմանիչ. Մարկ Նշանեան

Այդպէս կապուած, անասնական ճիչեր արձակող բերանը հող կը կլլէ, եւ ընդհակառակը սրբանային ճեղքուածքը, պոռոտ վարդագոյն, երկնքին դարձած է ծաղիկի մը պէս (ցիցին ծայրը մտցուցած է փորին եւ ծալլուած սրունքներուն միջեւ)։ Այդ մասը միայն, իր ապշեցուցիչ յայրատութեամբ, դուրս կ՚ելլէ փոսէն վեր։

ԱՆՄԱՐԴԿԱՅԻՆԻ ՓՈՐՁԸՆԿԱԼՈՒՄԸ (մաս 4)

Պիտի ըլլար ուրեմն վերապ­րող մը։ Բայց այս անգամ ո՛չ թէ զոհագործական մահ­ուան տրամաբա­նու­թեան իմաստով։ Վերապրող մը, այն մէկը որ կը վերադառնայ մեռեալ։ Կը վերա­դառնայ որպէս մեռեալ վկան։

ԱՆՄԱՐԴԿԱՅԻՆԻ ՓՈՐՁԸՆԿԱԼՈՒՄԸ (մաս 3)

Աստուծոյ բացակայութիւնը  փակուիլ մը չէ այլեւս։ Բացուիլ մըն է դէպի անհունը։ Աստուծոյ բացակայութիւնը աւելի մեծ է, աւելի աստուածային է, քան Աստուած

ԱՆՄԱՐԴԿԱՅԻՆԻ ՓՈՐՁԸՆԿԱԼՈՒՄԸ (մաս 2)

Առաջին «արգիլում»ը, Բատայլի համաձայն, դիա­կին մօտենալու արգիլումն է։ Ատկէ կը ծնի ինչ որ Բատայլ կը կոչէ (հետեւելով կրօնք­ներու պատ­մութեան մաս­նա­գէտներուն) սրբազնականը, ֆրանսերէն՝ le sacré։ Այդ առաջին ար­գիլումը կը կապէ յետոյ ձեւով մը աշխատանքի աշխարհին, որով կը սկսի ըստ իրեն մարդկայ­նու­թիւնը, հակադրուած սեռականութեան եւ մահուան ոլոր­­տին

ԱՆՄԱՐԴԿԱՅԻՆԻ ՓՈՐՁԸՆԿԱԼՈՒՄԸ (մաս 1)

Արուեստը միայն, ար­ուես­տի անգթութիւնը միայն, անմարդ­կային պա­հերու պատկերացումով, հնարաւոր կը դարձնէ այս ձեւով մասնակցիլը, աւե­րումի մը մասնակցիլը, բայց առանց աւե­րուե­լու

Ինչու և ինչպես վերընթերցել Խաչատուր Աբովյանի «Վերք Հայաստանի» վեպը

Աբովյանը գնում է երկու տարբեր սկիզբների համաձուլման ճանապարհով` արևմտյան ֆորմա և արևելյան պատմողի ձայն` գումարած տեղական` հայկական նյութ:

Մարտահրավեր արդարությանը. անդրադարձ Բայադյան-Մարտիրոսյան զրույցին

Այժմ արդեն ստիպված պետք է ես մեջբերեմ Չարենցի խոսքը.

1937 թ. իր տետրակներից մեկում  Չարենցը դատողություններ, նշումներ է անում թվերի վերաբերյալ և բառացի գալիս հետևյալ եզրակացության.

«Աբեղյանը քաքել է մեր թվերի վրա»

Զապէլ Եսայեան. Գրականութիւնը որպէս մրցադաշտ

Զապէլ Եսայեան Ի. դարու հայ գրականութեան ամենէն սիրուած և ամենէն բախտաւոր անուններէն մէկն է1: Գոնէ երևութապէս: Յորդ արտադրող («Գործը ընդարձակ է քան ամբողջ արդիւնքը մեր բոլոր կին գրողներուն», կ՚ըսէ Օշական իր մասին), ամենուրեք պատնէշի վրայ, յաճախ հայ թերթերու աշխատավարձքին կարօտ ըլլալուն, միշտ իր անունը հաստատելու սիրոյն, և աւելի ուշ՝ գաղափարներ պաշտպանելու, պայքար մղելու, թշնամիներուն դէմ սուր ճօճելու, և ինչո՞ւ չէ՝ իր ներքին յաճախանքներէն ազատելու:

Չարենցը` մարգարե

Թեև Չարենցը մի շարք ժանրերի վարպետ էր` սկսած 18-րդ դարի թիֆլիսահայ գուսան Սայաթ-Նովայի երգասացության ոճից մինչև fin-de-siecle-ի (դարավերջի) խորհրդանշական ու հռետորական ոճերը (Բալմոնտի ձոներն առ անորոշն ու տխուրը) և հեղափոխական Ռուսաստանի (Մայակովսկու հուժկու ռադիո-ընթերցումները) գրական ավանդույթները, Չարենցի լավագույն բանաստեղծություններն իրականում ոչ մի առանձին ուղղություն չեն ներկայացնում: Դրանցից մեկը` «Կատուներն ու ես», պատմում է վաղ գարնան, հալչող ձյան և խանդի մասին, մյուսը` «Մահվան տեսիլ», սկսվում է թավջութակի ձգված լարի ձայնի պատկերից:

Բանասիրութիւն եւ հումանիզմ Եդուարդ Սայիդի մօտ

"Գաղութատիրութիւնը ինքնին հումանիզմ է" ըսի ու անցայ: Այդ նախադասութիւնը, այդ առաջադրութիւնը կը կրկնէ ու կը յարասէ իմ փիլիսոփայական ուսուցիչներէս մէկուն՝ Ֆիլիփ Լակու-Լաբարթի գրածը, իր 1987ի La Fiction du politique հատորին մէջ, ուր կ'ըսէր շատ աւելի ցնցիչ կերպով՝ "Le nazisme est un humanisme" այսինքն՝ "Նացիզմը ինքնին հումանիզմ է"։

Էդուարդ Սայիդ. լեզվի առևանգման ու փաստեր ստեղծելու շուրջ

թարգմանիչ. Միսաք Խոստիկյան

2001թ. հունվարին Վիենայի Ֆրոյդ ընկերությունը, ուր Էդուարդ Սայիդը դասախոսություն պիտի կարդար եգիպտական, հունական ու պաղեստինյան քաղաքակրթություններով Ֆրոյդի հմայվածության մասին, չեղյալ հայտարարեց նրա ելույթը, երբ ընկերության մի քանի անդամներ տեսան Պաղեստինում քար նետող Սայիդի` 2000-ի հուլիսին լայնորեն տարածված լուսանկարը: Էդուարդ Սայիդի լուսանկարը՝ թափով ետ պարզած բազուկով, ձեռքին, ըստ երևույթին լո ...

Արվեստի մանիֆեստ

արվեստը այն է, որ ուզում ես արվեստից խոսես, բայց խոսում ես քաղաքականությունից,

արվեստը մեր տարածաշրջանում այդպես էլ չստեղծված ռոք-երաժշտությունն է,

արվեստը լատինատառ SMS հաղորդագրություններն են,

արվեստը այլընտրանքային սեռական կողմնորոշումն է,

Սովետում ծնված լինելու անբախտությունը

Նրան սկսեցին ուժեղ ծեծել, կալաշնիկովով քիթը ջարդեցին: Սկսեցին բոլոր տղամարդկանց կալաշնիկովով ծեծել: Կանայք ճչում էին: Հետո ձերբակալեցին բոլոր տղամարդկանց, տարան Նալբանդյան փողոցի ինչ-որ շենք (ոստիկանության վեցերորդ բաժին): Մենք կարծես վտանգավոր հանցագործներ էինք, մեզ ծեծում էին: Հրամայեցին պառկել կեղտոտ գետնին:

3-րդ հարկ

Լվացքի մեքենան վերցրել էի Ռուզան Ավետիսյանից, որ սովորում էր մեր ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետում: Իմ մտահղացմամբ՝ այս օբյեկտը պետք է ուշադրություն հրավիրեր արդեն 70-ականների սկզբից մեր արվեստի մեջ մեծ թափով ընթացող ապրանքայնացման խնդրի վրա:
Ցուցահանդեսի կազմակերպիչ երիտասարդ կոմունիստները լվացքի մեքենան առգրավեցին, սկզբում տարան շպրտեցին մոտակա աղբակույտի մեջ։