Մարկ Նշանեան. «Ստեղծել ժամանակ մը, որ ըլլայ մերը»

Գրելը մեզի համար ասպարէզ մը չէ, կ՚ուզեմ ըսել՝ յառաջուց որոշադրուած, որուն տուեալները սպասէին մեզի կազմ ու պատրաստ, յաւիտեանս յաւիտենից: Այլ ի՞նչ: Այլ ստիպողութիւն մը, ճամբայ բանալ մը, չխեղդուիլ մը, կրկին ու կրկին՝ փնտռել մը: Մենք զմեզ: Ստեղծել ժամանակ մը, այսինքն՝ «երէկ» մը ու «այսօր» մը, որ ըլլայ մերը, քանի որ մենք չէինք նա¬խատեսուած: Մենք մեր ստեղծումն ենք: «Ժամանակ» մը ստեղծել պէտք էր: Եւ այդ՝ կ՚ըլլայ միայն գրելով: Մենք չէ¬ինք նախատեսուած, ի հեճուկս ամենայնի: Եւ այդ պատ¬ճառով է, որ ես կը գրեմ: Մեզի սպասող չկար: Տունը պա¬րապ էր, երբ ժամանեցինք այս աշխարհը: Ամէն մարդ՝ մեկնած: Բանալին՝ փասփասին տակը: Ուրեմն նաեւ՝ ո՛չ մէկ արժեչափ: Ամէն ինչ՝ գողօնի հանգամանքով: Կ՚առնենք ինչ որ անհրաժեշտ է, վերապրելու համար, հո՛ն ուր կը գտնենք զայն: Մեզի չէր տրուած, հետեւաբար՝ կը գողնանք:

«Ստացածդ բեռ է, ստեղծածդ՝ արարք» (մաս 2)

Վիպասան մը երբ արուեստի, վիպարուեստի խնդիրներ չի դներ ինքն իրեն համար եւ կը զբաղի «քրոմոզոմային» գաղափարախօսութեամբ՝ հազիւ թէ կարողանայ իր նիւթին հանդէպ ունենալ գերիշխան ազատութիւն։

«Ստացածդ բեռ է, ստեղծածդ՝ արարք» (մաս 1)

Վէպը... Փորձառական հիանալի դաշտ մը։ Ձեւ մը՝ որ ձեւ չունի եւ որ դուն պիտի ձեւաւորես, ըստ այն ատաղձին որ կը կարծես քուկդ։

Վիլյամ Ս. Բարոուզի հարցազրույցը

Սյուժեն միշտ ունեցել է և կունենա թատերական ռեժիսուրայի հստակ գործառույթ՝ կերպարներին այստեղից այնտեղ հասցնելու գործառույթ, մինչդեռ նոր տեխնիկան, ինչպիսին cut-up-ն է, դիտողի հնարավորությունների առումով շատ ավելին է առաջարկում: Այն հարստացնում է ամբողջ գեղագիտական փորձառությունը, ընդլայնում է այն:

«Ոչնչի» և «ինչ-որ» բանի միջև սահմանագիծը իբրև ստեղծագործական ռիսկ

Հայ մեղեդու մեջ նախադասություն կազմող տրոհման բաժանարար գծերը սովորաբար նվազ ընդգծված են: Մեղեդիական ծորուն շարժումը իր տաղաչափական ներքին տրամաբանությունն ունի, որ երբեմն կարող է հիշեցնել անհանգ բանաստեղծության (vers libres) հյուսվածքի խորքերում ընթացող ռիթմական հոսքի բարդ, երբեմն կամայական շարժումը: Եվրոպական դասական երաժշտությանը հայտնի ութ տակտայնությունը իր բոլոր հատկանիշներով, այստեղ մեծ մասամբ չի աշխատում, բացակայում է:

ՍԿԶԲՆԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ

թարգմանիչ. Մարկ Նշանեան

Կարդացէ՛ք Արևմուտքի մէջ ի՛նչ գիրք որ կ՚ուզէք արդի Արաբներուն մասին, երբեք պիտի չգտնէք գրականութեան նշումն իսկ, ո՛ւր մնաց անոր ուսումնասիրութիւնը։Միջին Արևելքով զբաղողներու մեծամասնութիւնը այսօր քաղաքական գիտութիւններու մասնագէտներ են… Կրնաք շատ աւելի ճիշդ պատկեր մը քաղել արաբականաշխարհին մէջ տեղի ունեցածին մասին հինգ հատ ժամանակակից բանաստեղծութիւններ կարդալով, կամ վէպեր, խոհագրութիւններ, քան թէ Միջին ԱրևելքիԻնստիտուտին, այլ ուսումնասիրութիւններու ամբողջ գրադարաններ Ամերիկայի արևելագիտական բաժանմունքներէն ներս։

ՍԿԶԲՆԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ

թարգմանիչ. Մարկ Նշանեան

ՍԿԶԲՆԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ Հարցազրոյց Եդուարդ Սայիդի հետ [լոյս տեսած 1976ին Diacritics հանդէսին մէջ] [19] Այնպէս կը թուի, որ ձեզի համար աշխարհ (world) եւ աշխարհայնութիւն (worldliness) յղացքները յօդաւորումի կարողութիւն մը կ՚ընձեռեն, կամ ըսենք՝ լծակ մը, որուն միջոցաւ ակադեմական քննադատը ի վիճակի կ՚ըլլայ գրուածք-ներու վերաբերեալ իր աշխատանքը տեղադրելու հասարակական եւ քաղաքական խնդիրներու ծիրէն ներս։ Ա ...

Աշխարհս մե հիվանդանոց է` առանց փանջարայի

Սեռական բաց տեսարաններն իմ գրականության մեջ միշտ էլ ֆունկցիա են ունեցել, ինքնանպատակ չեն եղել: Դրանք և՛ էրոտիկ լիցք ունեն, և՛ աշխարհայացք կարող են ներկայացնել: Էպատաժային էլ են եղել, իննսունականներին, բայց` թերապևտիկ նպատակներով: Ես ուզում էի հասարակությունը դուրս բերել քաղքենական ամոթխածությունից, սնոբիզմից...  Չեմ ուզում ասել` սեռական, ասեմ` սիրային. սիրային հարաբերությունները մարդու կյանքի, նրան գործողության մղող հիմնական խթանիչն են, հիմնական առանցքը, սիրո ներկայությունը, բացակայությունը, տառապանքը, ավելը, պակասը, փնտրտուքը…
Ինչ վերաբերում է ինցեստին, կյանքը կարճ է, սրընթաց, և մերժել սիրո այցելությունը` հանուն միայն այն բանի, որ նա եկել է քրոջ, եղբոր, հոր, դստեր կերպարանքով, կարծում եմ, հիմարություն է: