Խոհ

Վիպասանութիւնն է, վիպասանին պատումն է, որ պիտի «պատահեցնէ» դէպքը, պատմագիտութեան կողմէ ենթադրուած ճշմարիտ իրողութենէն առաջ եւ անկէ անկախ։ Բայց այն ատեն, պիտի հարցուի, ինչո՞ւ դէպքը «պատումին պատկանելէ առաջ կը...

Ես գրեթե պատրաստ եմ հավատալու հարության մասին քրիստոնեական առասպելին, երբ զննում եմ մտքիս և մարմնիս այս երկփեղկված վիճակը: Ես չեմ սգացել մանկությանս լեզվի մահը , այն իմաստով, որ «իրագործված»...

Ստրասբուրգի Մարդկային Իրաւանց Ատեանի նորագոյն որո­շու­մով, որ գերիշխան որոշում մըն է, օրէնքը կը հռչակէ որ օրէնքէն դուրս ենք։ Շարունակութիւնն է եւ պարզ կրկնութիւնը ցեղա­սպա­նական արարքին։

Հպատակի՛լ թերացումին։ Հէոլդերլինեան հրամայականն է։ Յանձնուիլ կորուստին։ Հրամայականը կը կարօտի բացատրութեան։ Ինչպէ՞ս հպատակիլ։ Ինչպէ՞ս յանձնուիլ։ Բանաստեղծօրէ՛ն։ Այդ չէ՞ր Հօլդըռլինին խօսքը։ «Բանաստեղծօրէն կը բնակինք»։ Բանաստեղծօրէն կը հպատակինք աստուածներու թերացումին։ Հէոլդերլինի...

Բառախաղ, նմանաձայնական բառախաղ, կատակ, բառի զեղծում, «սխալ» ուղղագրութիւն, խօսակցական լեզուին պատկանող կտրատումներ, քերականական խախտումներ, «անպատկառութեան» բոլոր լեզուական տեսակները կը նկատուին Քընօի մօտ իմաստի արտադրութեան գործօններ:

«Ո՜հ, Հայր Աստուած, Դուն որ յուսահատ գիշեր մը՝ որդիդ խաչեցիր, որ այդ արիւնահեղ գի­շերուան մէջ, երբ հետզհետէ աւելի՝ հոգեվարքը կը դառնար անկարելի — պոռալու աս­տիճան — դարձար Դո՛ւն իսկ...

Հնարաւոր է այսօր փորձել կրօնական բնոյթ ունեցող շարժում մը, տեսակ մը «Եկեղեցի», որ գոյութիւնը պիտի միաւորէր ո՛չ միայն ուժերու բաղադրումի մը անմիջական պէտքերուն պատասխանելու նպատակով, այլ նոյն այդ գոյութիւնը...

Ինչպէս Երեւանի մէջ, եթէ օդը նպաստաւոր ըլլայ, Արարատը կը տեսնեն երեւանցիք, բայց զայն միայն իրենց սրտին մէջ ունին…, այնպէս ալ սփիւռքահայը Հայաստանը իբրեւ ամբողջ իրականութիւն, կորսուածը եւ ներկան, իբրեւ...

Այդպէս կապուած, անասնական ճիչեր արձակող բերանը հող կը կլլէ, եւ ընդհակառակը սրբանային ճեղքուածքը, պոռոտ վարդագոյն, երկնքին դարձած է ծաղիկի մը պէս (ցիցին ծայրը մտցուցած է փորին եւ ծալլուած սրունքներուն...

Պիտի ըլլար ուրեմն վերապ­րող մը։ Բայց այս անգամ ո՛չ թէ զոհագործական մահ­ուան տրամաբա­նու­թեան իմաստով։ Վերապրող մը, այն մէկը որ կը վերադառնայ մեռեալ։ Կը վերա­դառնայ որպէս մեռեալ վկան։

Առաջին «արգիլում»ը, Բատայլի համաձայն, դիա­կին մօտենալու արգիլումն է։ Ատկէ կը ծնի ինչ որ Բատայլ կը կոչէ (հետեւելով կրօնք­ներու պատ­մութեան մաս­նա­գէտներուն) սրբազնականը, ֆրանսերէն՝ le sacré։ Այդ առաջին ար­գիլումը կը կապէ...