an

Գրել՝ շատ առումներով նշանակում է ասել ես, քո ես-ը ուրիշներին պարտադրել, ասել ի՛նձ լսեք, այդ ամենը տեսեք ի՛մ աչքերով, փոխե՛ք ձեր միտքը: Դա ագրեսիվ, նույնիսկ թշնամական արարք է: Կարող եք հատկանիշ ցույց տվող բառերն ու պայմանական եղանակի բայաձևերը քողարկել բազմակետերով կամ խուսափողական հնարքներով` մի տեսակ ակնարկելու և ոչ թե պնդելու, վկայակոչելու և ոչ թե հայտարարելու համար, սակայն ոչ մի կերպ հնարավոր չէ խույս տալ այն փաստից, որ բառերը թղթին հանձնելը գաղտնի կռվարարի մարտավարություն է. ներխուժում, գրողի ընկալումների հարկադրում ընթերցողի խիստ անձնական տարածքի վրա:

Մարկ Նշանեանը ներկայացնում է Նիցչէի Դերաքրիստոսը

Հակոբ Մովսես և Կարեն Սվասեան մեզի կբացատրեն երկուքը միասին ձեռք ձեռքի թէ ինչու պէտքը չկա թարգմանելու նիցչէի Դերաքրիստոս կոչուած գիրքը, որովհետեւ խելագարութեան սեմին գրուած է, որովհետեւ քրիստոնեութեան դէմ գրուած է, ուրեմն կրնար միայն խելագարութեան սեմին գրուիլ ուրեմն, պէտքը չկա թարգմանելու, ուրեմն որոշեցի որ այդ մէկը պիտի թարգմանենք, քանի որ անոր վրա գրաքննութիւն կա։

ԿՈՄՈՒՆԻԶՄԸ ՈՐ ՉԵԿԱՎ

Մարքսը ջղայնություն ունի, ատելություն ունի և թիրախ,
և աշխարհում ինչ կա չկա դրանց շուրջն ա իրա համար կառուցված,
Աճեմօղլուն չի ջղայնանում, եթե տխուր էլ ա, առանձնապես ցույց չի տալիս,
ժպտում ա հանգիստ։

Արյան ձայնը մակարդվելիս

մեռած իմ ընկեր
արյունոդ մարմինդ
սպասումիս մեջ տեղավորեցի
որ դատարկ չմնամ
մաշկս կուլ է տալիս օտար ստվերներ
շուրթերս անասելիք են
անզգա ոչինչ

Հայր մեր որ ազատվեցիր ու թոկից կտրված լցվեցիր փողոցներ

երկու կուրծքդ խավար էր
ու ես մեջտեղը հետուառաջ անող մի օձ
ամեն ինչ ճիշտ էր գնում դեպի
վերմակիդ սառնաթարմության մեջերը
մենք մի կերպ էինք տեղավորվում սենյակումդ
ամենտեղումս կայիր, ներսս կախված գլխապտույտ չղջիկ
ներսուդուրս էիր անում միջովս,

#Ամերիկատեղ

Դասընկերուհիս զինվորական ա: Իրա հայրն էլ ա զինվորական: Պապն էլ: Զինվորական են մայրը, եղբայրը, քեռին: Ծառայել ա, ու հիմա բանակն իր ուսման վարձը փակում ա: Իմն էլ են ամերիկյան հարկատուները տալիս: Փաստորեն էրկուսս էլ հարկատուներին ենք պարտական: Դեմոկրատ ու Հանրապետական: Միասին վերցրել ենք «Գաղափարների պատմությունը Ամերիկայում» առարկան ու խմբովի դեմ ենք պատերազմին: Էսօր տխուր էր: Հատկապես դասընկերուհիս: Ասաց, որ վաղը կռիվ ա գնում: Իրաք: Դեմ ա, բայց պարտավոր ա: Պաշտպանել ամերիկյան արժեքները:

Լավ օր

Սկզբից մի քիչ ոտս կախ կգցեմ Կիրովականում, մերոնցից կարոտս կառնեմ ու սիկտիր կեղնեմ ցիվիլ կյանք: Հա բա, ես սրան եմ արժանի, էս ինչ ա: Տեր Աստված, ես գիտեմ, որ դու չկաս, բայց ինչի ես ինձ պատժում իմ բախտավորության համար: Ուվալնյատ եղնեմ խնդրում եմ էլ չպատժես էլի, չի դզում:

Մտածել Ստամբուլը․ զգայական աշխարհագրություն

Տանտիրուհիս սառն ու երկար ժպտաց, հայացը ցած սահեցրեց ու նայեց կոշիկներիս: Ես կարգի մասին չգիտեի, բայց հասկացա ու ամաչեցի: Արագ հանեցի կոշիկներս ու նեղ, սպիտակ միջանցքով անցնելու ընթացքում տեսա ձախի վրա կախված Աթաթուրքի դիմանկարը: Ա՛յ քեզ զգայական անակնկալ: Ինչո՞ւ ես շփոթվեցի: Նկարն ինձ ի՞նչ արեց: Ես զարմացա, թաքցրեցի զարմանալս, բայց ներսս կնճռոտվեց: Ինչո՞ւ:

Ի՞նչ կա-չկա «Չկա` չկա»-յում

Գեմաֆին Գասպարյանին մտահոգում է սեփական երկրի գավառականությունը, իսկ Գինզբերգին՝ հակառակը՝ սեփական երկրի կայսերապաշտությունը, համաշխարհային հարթակում խաղի կանոններ թելադրողի դիրքի չարաշահումը։ Արդյո՞ք այս հակադրությունն է պատճառը, որ լիրիկական հերոսները համապատասխան կերպով են սահմանում սեփական ինքնությունը։ Այսինքն՝ ինքնության սահմանման հարցում որոշիչը ոչ թե սեփակական հայրենիքի թերություններն են, այլ «գավառակա՞ն է սեփական երկիրդ, թե՞ ոչ» հարցադրումը։ Ավելի «cool» է ինքնանույնականանալ ոչ գավառական հայրենիքի հե՞տ։

Պատմելու բան

Երբ Մոնթէն ժողովի կ՚ըլլար, ես կ՚այցելէի պատերազմի այրիներու, կ՚ունկնդրէի անոնց պատմութիւնները լաւ ու խաղաղասէր դրացիներու մասին, որոնք հիմա դարձած էին այսպէս կոչուած թշնամիներ։ Շատ կը սիրէի զրուցել խառն ամուսնութեններէ ծնած երեխաներուն հետ։ Կ՚ըսէի իրենց, որ պէտք չունին փնովելու իրենց ծնողը եւ որ ազգային պատկանելիութիւնը անձ մը անպայմանօրէն գէշ մէկը չէր ըներ։

Ամպոտ աչքերով հրեշը (2-րդ մաս)

Կարծես թե մեր պայքարը ապարդյուն էր և իմ սիրտը տանջող, մնացին անքուն գիշերների մղձավանջները և ցավը, քանի որ քաջ գիտակցում էի, որ կան և կլինեն նորանոր զոհեր: Իմ մեծագույն ցանկությունը գրկել նրանց ամուր և պաշտպանել, թաքցնել:

Հակոբ Մեղապարտ

  Մայրս տանը հայտնաբերեց բաբինա ձայներիզներ (bobine, ֆրանսերեն բառ, որ թարգմանվում է ճախարակ) , այն ձայներիզները, որոնք օգտագործվում էին մինչ կոմպակտ կասետների ստեղծվելը։ Դրանք բոլորը կարծես հորս՝ Ռաֆայել Իշխանյանի ձայնագրություններն են։ Դրանցից մեկը Իշխանյանի Հակոբ Մեղապարտի և հայ տպագրության սկզբնավորման մասին պատմող խոսքն է՝ հավանաբար հեռարձակված Խորհդային Հայաստանի հեռուստատեսությամբ։ ...

Զարեհ Որբունի «Ցաված սիրտերը եսասեր կ՝ըլլան»

Որբունի. «հայր Նորվան վարդապետը ինծի ըսած էր, որ ալ հիմա կրնամ հանգիստ ըլլալ, ձէր կինը ձեզմէ հեռացուցի, որ հանգիստ ըլլաք: «Բայց, հայր սուրբ,- աղաղակած էի ես, -ընդհաառակը, ես կ՝ուզեմ , որ հետս ըլլայ միշտ, որ գոնե ձեռք ձեռքի կարենանք քալել»:

Մարկ Նշանեան. «Ստեղծել ժամանակ մը, որ ըլլայ մերը»

Գրելը մեզի համար ասպարէզ մը չէ, կ՚ուզեմ ըսել՝ յառաջուց որոշադրուած, որուն տուեալները սպասէին մեզի կազմ ու պատրաստ, յաւիտեանս յաւիտենից: Այլ ի՞նչ: Այլ ստիպողութիւն մը, ճամբայ բանալ մը, չխեղդուիլ մը, կրկին ու կրկին՝ փնտռել մը: Մենք զմեզ: Ստեղծել ժամանակ մը, այսինքն՝ «երէկ» մը ու «այսօր» մը, որ ըլլայ մերը, քանի որ մենք չէինք նա¬խատեսուած: Մենք մեր ստեղծումն ենք: «Ժամանակ» մը ստեղծել պէտք էր: Եւ այդ՝ կ՚ըլլայ միայն գրելով: Մենք չէ¬ինք նախատեսուած, ի հեճուկս ամենայնի: Եւ այդ պատ¬ճառով է, որ ես կը գրեմ: Մեզի սպասող չկար: Տունը պա¬րապ էր, երբ ժամանեցինք այս աշխարհը: Ամէն մարդ՝ մեկնած: Բանալին՝ փասփասին տակը: Ուրեմն նաեւ՝ ո՛չ մէկ արժեչափ: Ամէն ինչ՝ գողօնի հանգամանքով: Կ՚առնենք ինչ որ անհրաժեշտ է, վերապրելու համար, հո՛ն ուր կը գտնենք զայն: Մեզի չէր տրուած, հետեւաբար՝ կը գողնանք:

«Ստացածդ բեռ է, ստեղծածդ՝ արարք» (մաս 2)

Վիպասան մը երբ արուեստի, վիպարուեստի խնդիրներ չի դներ ինքն իրեն համար եւ կը զբաղի «քրոմոզոմային» գաղափարախօսութեամբ՝ հազիւ թէ կարողանայ իր նիւթին հանդէպ ունենալ գերիշխան ազատութիւն։

Արմենակյանի «Վերապրածներ»ը

Ուրիշ ի՞նչ ձեւ կայ եթէ ոչ նկարը ցոյց տալով որպէս նշխար եւ ուրեմն ամէն դէմք դարձնելով ինքն իր պատկերը, այսինքն դարձնելով իրապէս վերապրողի դէմք, եւ ո՛չ թէ որեւէ դէմք, որեւէ դիմանկար։

Ներե՞լ թէ չներել. մօտեցման փորձ մը Պըլտեանի արձակին մէջէն

Ահաւասիկ գեղարուեստական գործ մը, ուր ոճիրը, փոխանակ ծառայելու վիպումին իբրեւ ցուցադրութեան առարկայ, կը հանդիպի զայն արուեստի ճամբով մտածումի ու տարրալուծումի եթարկող փորձին, փորձ մը, որ կը միտի բառնալ անոր պատճառած պապանձումն իսկ։