hero

տիեզերքին մէջ լսցնելով ձայնս,
արտասանել խօսքեր որ ոչ ոք կ’ուզէ լսել.
նոյնիսկ գարշահոտ դառնալ, քրտնիլ, քիչ մը յոգնիլ,
զգալ թէ ինչպէ՞ս մարդ իսկապէս կը խօսի:
Լռութեան մէջ պիտի չապրիմ
բոլոր միւս ձայներուն նման,
որոնք կը լսուին
հիւրասենեակներու մէջ,
թէյ ըմպելու ժամանակ:

Պոեմ#1 և Պատմվածք #2

Արա, մի քրֆի, լավն էր արա, ձեռս փող չկար սենյակի, ճլեցինք ճլեցինք, հեն ա իրիկվայան ծառերի տակ հարմարվեցինք, որ պտի կոխեի, էն էլ պահակը բռնցրեց, շլվարս իջցրած՝ չհասցրի թռնեմ, մլիցա կանչեց, ձեռիս փողը տվի՝ չպրծա, տարավ բաժին, խայտառակ վիճակ, էս Օլյայի տնեցիք էկան սրան հանին, հիմա մնացել եմ բորտին

ԱՂԷՏԻ ՀՈՐԻԶՈՆԻՆ՝ ՊԱՏՈՒՄ ԵՒ ՎԵՐԱՊՐՈՂ ԲԼԱՆՇՈՅԻ ԱՐՁԱԿԻՆ ՄԷՋ

Բլանշոյի կը պարտինք դէպքին պատումնային կառոյցի բացայայտումը։ Դեռիդա ցոյց տուած էր անոր ճշմարտազերծ հանգամանքը։ Նշանեան այդ ընթերցումը տանելով քայլ մը անդին զայն կը կապէ ցեղասպանական կամեցողութենէն վերապրողի փորձառութեան։

Յոթերորդ երկինք

թարգմանիչ. Լիլլի Ղազարյան

Սատանան մաչո է:
Եվան էլ երևի ոտքերը չռել էր: Մաչո Սատանան արանքով սողաց: Եվան էլ
ոտքերն ավելի չռեց: մաչոն Եվայի ազդրերին էր քսմսվում,
ու էդ ընթացքում իմաստության ծառն էլ կզրկվեր պտուղներից իր:
ու հաճույքների պարտեզում Եվան տնքում էր ու ցնցվում:
փոշմանե՞ց Եվան: փոշմանած աղջիկ հեչ տեսե՞լ եք:
Լա՞վ էր Եվայի հետ: Աստված գիտի:

*

անդունդներ, որոնք փակ են նոր փախուստների համար ու ճանապարհներ, որտեղ հանգրվանած դողը թույլ կտա, որ ներսիս թեքություններից հոսեն այն բոլոր վախերը, որոնք լափում են հիշողությունը փոքրիկ աղջկա մասին, ով սիրում էր դեղին մատիտով տանիքներ նկարել

ՀԱ՛Հ (հատված)

Ինձ էլ մի հայր էր պետք, որ պարտության մատնեի։ Կաթից կտրվելուն պես աչքիցս գցեի։ Հենց շեքս մազակալեր, անունն անգամ չտայի։ Ոտքը սայթաքե՞ց․ ոտնատակ տայի, ոտքի ելնեի։

Մահվան գեղեցկությունը աշնան տերևներում կամ ինչպես բաց թողեցի բառերի թակարդն ու մնացի ասուն

- Այո,֊ կրկին ժպտաց կարմիր պանդան,֊ հանրությունն արդեն տեղեկացված է, որ դու արտակարգ սրամիտ ստեղծարարությամբ հանդես ես եկել քո պատմության հերոսի անունից: Ի՞նչ եմ առաջարկում՝ ներում ու փառք Նուբարին գրական հակահերոս դարձնելու դիմաց: Մեր ընթերցողներին խոստացել ենք, որ քո անկրկնելի պատմության լրիվ, ավարտուն տարբերակը կհրապարակվի հաջորդ «Նորագիրում»:

ԲԱԲԵԼՈՆՅԱՆ ՏՐԱՄՎԱՅ

Տարածության զգացողությունն է փոխվել: Կորել է այդ ֆանտաստիկ ապրումը, որ Կովկասից մինչև Կամչատկա ու Կալինինգրադ քո անսահման հայրենիքն է, որ նույնիսկ տիեզերքն է քոնը, և շուտով ոտք կդնենք հեռավոր Մարսի վրա:
Տրամվայի գծերը հանեցին, բայց ինձ երբեմն հայտնվում է պատկերը անհայտ ու լքված փողոցներով միայնակ երթևեկող տրամվայի

Էպոս և վեպ*

Հենց այստեղ՝ ազգային ծիծաղի մեջ պետք է փնտրել վեպի նախնական բանահյուսական արմատները: Ժամանակակից իրականությունը, որպես այդպիսին, «ես ինքս» և «իմ ժամանակակիցները» և «իմ ժամանակն» են եղել հակասական (միաժամանակ և՛ ուրախ, և՛ ոչնչացնող) ծիծաղի սկզբնական առարկան: Հենց այստեղ է սկզբունքորեն նոր վերաբերմունք ձևավորվում լեզվի և խոսքի նկատմամբ: Անմիջական պատկերման, կենդանի իրականության վրա ծիծաղելու հետ մեկտեղ այստեղ ծաղկում է բոլոր բարձր ժանրերի և ազգային միֆի բարձր կերպարների ծաղրանմանակումն ու պարոդիան: Աստվածների, կիսաստվածների և հերոսների «բացարձակ անցյալը» պարոդիաներում և հատկապես ծաղրանմանակումներում «այժմեականանում» է, իջեցվում է և պատկերվում ժամանակակիցների մակարդակում, կենցաղային ժամանակակից մթնոլորտում՝ ժամանակակից ցածր լեզվով:

Ամպոտ աչքերով հրեշը (2-րդ մաս)

Կարծես թե մեր պայքարը ապարդյուն էր և իմ սիրտը տանջող, մնացին անքուն գիշերների մղձավանջները և ցավը, քանի որ քաջ գիտակցում էի, որ կան և կլինեն նորանոր զոհեր: Իմ մեծագույն ցանկությունը գրկել նրանց ամուր և պաշտպանել, թաքցնել:

Ամպոտ աչքերով հրեշը (1-ին մաս)

Տղան պատմելու ժամանակ դեմքով շրջվել էր դեպի պատը, երեսը ամոթից ձեռքերով փակել: Նա պատմում էր լացը մի կերպ կուլ տալով: Դեպքից վեց տարի անց ես առաջին մարդն էի, ում նա պատմեց իր հետ կատարվածի մասին: Դեպքը տեղի էր ունեցել այն ժամանակ, երբ լուսանկարիչը սկսել էր հանդիպել ինձ հետ, երբ ես տասնչորս տարեկան էի:

Հակոբ Մեղապարտ

  Մայրս տանը հայտնաբերեց բաբինա ձայներիզներ (bobine, ֆրանսերեն բառ, որ թարգմանվում է ճախարակ) , այն ձայներիզները, որոնք օգտագործվում էին մինչ կոմպակտ կասետների ստեղծվելը։ Դրանք բոլորը կարծես հորս՝ Ռաֆայել Իշխանյանի ձայնագրություններն են։ Դրանցից մեկը Իշխանյանի Հակոբ Մեղապարտի և հայ տպագրության սկզբնավորման մասին պատմող խոսքն է՝ հավանաբար հեռարձակված Խորհդային Հայաստանի հեռուստատեսությամբ։ ...

Զարեհ Որբունի «Ցաված սիրտերը եսասեր կ՝ըլլան»

Որբունի. «հայր Նորվան վարդապետը ինծի ըսած էր, որ ալ հիմա կրնամ հանգիստ ըլլալ, ձէր կինը ձեզմէ հեռացուցի, որ հանգիստ ըլլաք: «Բայց, հայր սուրբ,- աղաղակած էի ես, -ընդհաառակը, ես կ՝ուզեմ , որ հետս ըլլայ միշտ, որ գոնե ձեռք ձեռքի կարենանք քալել»:

Մարկ Նշանեան. «Ստեղծել ժամանակ մը, որ ըլլայ մերը»

Գրելը մեզի համար ասպարէզ մը չէ, կ՚ուզեմ ըսել՝ յառաջուց որոշադրուած, որուն տուեալները սպասէին մեզի կազմ ու պատրաստ, յաւիտեանս յաւիտենից: Այլ ի՞նչ: Այլ ստիպողութիւն մը, ճամբայ բանալ մը, չխեղդուիլ մը, կրկին ու կրկին՝ փնտռել մը: Մենք զմեզ: Ստեղծել ժամանակ մը, այսինքն՝ «երէկ» մը ու «այսօր» մը, որ ըլլայ մերը, քանի որ մենք չէինք նա¬խատեսուած: Մենք մեր ստեղծումն ենք: «Ժամանակ» մը ստեղծել պէտք էր: Եւ այդ՝ կ՚ըլլայ միայն գրելով: Մենք չէ¬ինք նախատեսուած, ի հեճուկս ամենայնի: Եւ այդ պատ¬ճառով է, որ ես կը գրեմ: Մեզի սպասող չկար: Տունը պա¬րապ էր, երբ ժամանեցինք այս աշխարհը: Ամէն մարդ՝ մեկնած: Բանալին՝ փասփասին տակը: Ուրեմն նաեւ՝ ո՛չ մէկ արժեչափ: Ամէն ինչ՝ գողօնի հանգամանքով: Կ՚առնենք ինչ որ անհրաժեշտ է, վերապրելու համար, հո՛ն ուր կը գտնենք զայն: Մեզի չէր տրուած, հետեւաբար՝ կը գողնանք:

«Ստացածդ բեռ է, ստեղծածդ՝ արարք» (մաս 2)

Վիպասան մը երբ արուեստի, վիպարուեստի խնդիրներ չի դներ ինքն իրեն համար եւ կը զբաղի «քրոմոզոմային» գաղափարախօսութեամբ՝ հազիւ թէ կարողանայ իր նիւթին հանդէպ ունենալ գերիշխան ազատութիւն։

Արմենակյանի «Վերապրածներ»ը

Ուրիշ ի՞նչ ձեւ կայ եթէ ոչ նկարը ցոյց տալով որպէս նշխար եւ ուրեմն ամէն դէմք դարձնելով ինքն իր պատկերը, այսինքն դարձնելով իրապէս վերապրողի դէմք, եւ ո՛չ թէ որեւէ դէմք, որեւէ դիմանկար։

Ներե՞լ թէ չներել. մօտեցման փորձ մը Պըլտեանի արձակին մէջէն

Ահաւասիկ գեղարուեստական գործ մը, ուր ոճիրը, փոխանակ ծառայելու վիպումին իբրեւ ցուցադրութեան առարկայ, կը հանդիպի զայն արուեստի ճամբով մտածումի ու տարրալուծումի եթարկող փորձին, փորձ մը, որ կը միտի բառնալ անոր պատճառած պապանձումն իսկ։